From the day a youngling sprang from earth, A burden of sin was heaped upon his feeble back, Before the maiden leaves could hear the sun’s wrath His seamless existence was tainted black…
On teak benches with innocent toddlers his age, Eyes widen with horror at the words from the vicar’s lip About a place of infinite torment of fires of unquenchable rage, And gruesome torture for all who sin and slip…
“Fear It, oh children of our merciful god, Fear I say, for the inferno that awaits us, For god in his embellished throne, in his hand justice’s rod, Pledges to cast the heathen therein, and those who don’t undo the curse …
Our loving god sends his son, upon a cross to die Resurrect into glory for redemption to receive, That those who may follow his word without knowing why, Eternal fires they may nay see, eternity in paradise they may conceive…
“Be baptised with water my children, be baptised like Christ, For our two proginetors sinned before the mighty one by munching fruit And mankind infested with sin and evil, forever remained cursed, Until upon mercies of the sky man, can he be cleansed off soot…
But should you turn away from the face of the immutable scripture, Should thy heart be sick with lust, filth and unspeakable vice, Then woe unto you on that day the lord named the Rapture, Your doomed soul shall be tossed into a lake of fire, never to suffice…
Millions of heathens and blasphemous mortals, Together with the ancient dragon, that foe of light, Shall remember the sacred words in ancient epistles That the sulphurous lake belongs those not upright
But the lord who ‘loves’ us reigns not in vestiges of fear In his love, he created a place of unspeakable malevolence and sadism An implausible pit of wild illusion for his sheep to endear To his dictatorial vile word, that delusionals may forever fear this fiery chasm…
Do it. Live the moment. Love. Get into it. Try it. Life’s paths are diverse. It may work, it may not. But what matters is you tried and made sure it built you somehow.
It is not uncommon for anyone to come across somebody trashing relationships on Social media. It is not rare for anyone to read paragraphs and paragraphs of how relationships don’t work, or of how love is nothing but a scam.
We live in a century whose social dynamics have been wrought by ideological warfare that has now turned into religiosity for both men and women. The whole idea of happiness and simplicity of humanity has been completely overshadowed by myopic discussions around sex and money.
But what happens in social media is the worst representation of failed romanticism. When both men and women run to social media to demonize relationships and its adherents, reminding them unsoliticizingly that everything they are doing is a farce, then it makes one wonder. What is the problem? Is it relationships and love the problem? Or is it us?
He used me…she wasted my time.
How many times have you received the “You used me and wasted my time” line? Pretty much many times. Whenever any question about relationships pops up, the biggest fear that people incline on is the fear that after investing immense time and expectations, all of it seems to have been spat on when the final bell was rung.
Examining the issue on wastage of time, I was able to deduce a few errors that people made. I believe that most of our relationships were soulless, empty and too basic. Yes! We might have invested quality time. Invested our bodies. Invested cash. But disregarded the power of simple acts that may move us. We shyed away from the silly nitty acts that society may abhor. Did we talk? Did we have discussions and discourses on life and its philosophies? What was ideally our discussions about? Were they lovely, edifying and interesting at all? Did they fill us and color our love?
I guess not. Looking around you makes any young person imagine relationships and love look non-existent. One needs to observe how colorless relationships around us are. No poems, no picnics, no discourse, no nothing! Relationships have remained as transactional arenas of convenience. How would one expect something without enough memories withstand the test of time? When the tides of end sweep onto this shore, the relationship is too empty and rickety that it cannot brave the humiliation that comes with its collapse.
I believe that most of our relationships were soulless, empty and too basic. Yes! We might have invested quality time. Invested our bodies. Invested cash. But disregarded the power of simple acts that may move us.
Modern relationships don’t emphasize living in the moment. They are too worried about the future. When one is worried too much about the relationship’s future, doubtful of its viability, when eventually it ends, he would have no memories of it that would remind him that, “Yes, I lived that moment. I invested enough and it consequently built me. The discourses we had built my intellectual faculties, the love poems spiced up my creativity and the simple acts of romance were too beautiful to remain a solid forever memory…”
Relationships that had color are never regretful. No one would regret they lost their time. It was too precious a moment in life to remember and will always remain something positive clung to your heart.
It is not just about investing. Invest diversely and don’t shy away from even the simple acts of romance that can touch the core of your beloved.
Finding the wrong ground
Where are we investing?
Investing isn’t enough. We may invest our feelings to the wrong people and when it doesn’t work, we are all over claiming how relationships are a scam.
Someone planting a seed in a desert is likely to reap his crop. Failure! We cannot blame love and relationships when we try to make them work on people who don’t value or reciprocate our efforts. Love is work. Sustaining this beautiful feeling requires immense energy. So when it seems like you alone, is the only one trying to make it work, you are left battered, stressed and hurt.
Find the right people and invest in them. People of solid character who won’t shy away from making it work. From seeing the value of you and your presence in their lives. People who would strive to ensure you remain the ever flaming glow that lit their lives. Invest in people with a positive mindset on love. People who value love and the spur of its romantic feel. Colorful people.
Invest in the right hearts. Don’t tarnish love because of your errors.
You never tried…So shut up!
Most of these myopic views are made by people who had decided to initially join the bandwagon of negative thinkers, even before they themselves tried to experience relationships and its bliss. Other were in relationships without color and never tried spicing up the whole engagement.
How can these people then claim to be the standard points of reference in the whole discussion about the incredulity of relationships and the death of love. Lazy minded people who idealized love as a feeling that can exist constantly without need of empowering it. People who idealized complexity and disregarded the power of simple romantic acts.
These people become bitter when they see the bliss that comes with love. The simple touches and acts like poems fill them with much dread because they are a constant reminder that they themselves had distanced themselves from similar acts and probably that was the reason nothing ever worked, or relationships around them never work.
Listen ye bitter souls, discard your negativities and next time when you love someone, let the feeling flow you into the beautiful world of romanticism.
It may never work…But never the same
Having a colorful relationship itself may never be enough to persevere the inevitability of end. But trust me, life will never be the same again.
Your standards in what you expect from future relationships will soar beyond greater heights. It shall be a “If it wasn’t like that, or more, then I don’t want it”. You’ll be too positive about the bliss that comes from love that you would only desire the best love you can ever get from others and never less.
On the other hand, bitter souls are only plunged into relationships which will serially damage them over and over again. Because negativity sparks negativity. Darkness can only be swamped by even more darkness.
Live the moment.
Live. Forget all these doctrinal preachings by online feminists and men love coaches. Do what makes you both happy. Something that will color your love. Something unique and spectacular. Do it. Live the moment. Love. Get into it. Try it. Life’s paths are diverse. It may work, it may not. But what matters is you tried and made sure it built you somehow.
I shall never be at peace even at death. But beneath the flint of concrete and mound of earth above my shell, I would be at peace to know I expressed my guilt.
To my loving children,
None of you know me. None of you have ever met me before. By the time this letter gets to you, both of you would be wondering; from whom does this letter originate from, and what purpose does he have in writing this letter to us?
I understand that clearly, and I am ashamed to even write this letter. For I am your biological father. The father you never knew. My name is Kelly Wambua. Very ironic that a father should introduce himself to his children when they are fully bloomed. And very shameful too.
My revelation has probably sparked a melange of long wrought bitterness and pain, and anger in your minds right now. The first question bloated on your mind right now, is why has this man who has caused us so much a grief due to his cowardly absence, write us a stupid letter? Is he so craven that he cannot face us and speak his heart to our faces marred by grim but justifiable rancor?
I have to confess my children. I am scared of you. Scared of how shuddering the guilt of facing you shall be. My two wonderful children whom I abdicated without thought. I am scared of you Ian. Seeing your photos, I see a well-built brawny man with a bushy beard and stone cold face. A man whom I am chagrined to realise I never built or moulded. Even when it was my responsibility to provide you with the best diet a father could ever churn out, it was your mother who had to take up that mantle. And that is why I am scared. Because you will beat me up, strangle me and kill me without much a guilt pervading you. And even more afraid that I would be helpless as you clobber me, for I would have no authority over you. Never had any.
I am scared of you Lilian. When I took up the dead beat status more than two decades ago, you were still unborn. Probably, unlike Ian who has vague memories of me, you have none whatsoever about this man. You came into the world and met a dejected mother and brother trying to adjust to survive the burdens of my irresponsible act.
Seeing your photos, I see a pretty face beaming in pulchritude and determination. One that reminds me of my own strong willed grandmother. There you are in a graduation gown, that signifies the splendid brain that does not match mine at all. I am afraid of that unyielding brilliance that knows no emotional sway. Afraid that my jaded emotion would do little to sway the determination of those hard questions you will bombard me with. Even more afraid that I would die at the efficacy of this demand of accountability.
My revelation has probably sparked a melange of long wrought bitterness and pain, and anger in your minds right now. The first question bloated on your mind right now, is why has this man who has caused us so much a grief due to his cowardly absence, write us a stupid letter? Is he so craven that he cannot face us and speak his heart to our faces marred by grim but justifiable rancor?
But I can barely move. Barely eat. Barely talk. I am a vegetable. A man consigned to a hospital bed. Dying out and shouldered by a stroke and by guilt. No life around me. Just the grim faces of dutiful doctors and nurses with no gleam of genuine affection on me. I don’t know what I would have done if I was a poor man. I would probably have died a lonely death in a foul shack in some miserable shanty or void village.
I observe some fellow patients here. Old men like me but loved dearly. Grandchildren and even great grandchildren prawling around them. Bliss even at the face of despair. And a lump of envy lodges my throat. Even more painful is when they ask why I seldom have any visitors. And the memory of me abandoning every one I ought to love, tears me apart and renders me dead inside.
I wish I was there when you both needed me. Ian, I wish I was there when you needed a man to help you ride your first bike. There to see you proud that you had finalised ten press-ups. There to see you score a brazen goal for your school team. I wish I was there to show you how to repair a bicycle puncture. There to push you to be as fit as a fiddle. There to disinfect your grazed elbow as you practised for the next game.
Lilian, I wish I had seen you at your most bantam physique, vulnerable and adorably innocent. I wish I had seen your soft breathing and clenched fists. Seen you crawl and finally make your first steps. Seen your funny paintings and fraying writings on the page. I wish was there to empower you to work hard at school, be there for you at your lowest spirits. Be the only sense of security you ought to trust and cling onto.
But I was not there. I ran even before my job had started. I planted two healthy seeds. But when they needed care and nourishment, from none other than me; I ran. I chickened out and pretended that I was not ready. That I would suffer immensely if I plunged myself into parental devotion.
Never did I think I would regret my abominable actions. I considered myself galvanised against the guilt spelt by my dereliction. What didn’t I have? Or so I thought. ‘Money, wealth, power, more Money, more wealth and more power than I ever imagined.’
I thought I was invincible. I was clouded by superficial entities of life. And never did I consider returning back to my children. If I needed ten or twenty. Thirty. I would get them. Money rules the world. With money, nothing can stop you from getting whatever you want.
I remarried. A beautiful woman. At my optical analysis, one fertile enough to yield as much healthy babies as I would wish for. We counted the years. One. Two. Three. Four and five. Nothing. Not a single sign. Not a single cloud with a silver lining. And it all ended in a messy divorce.
I remarried. A third wife. One who had a baby from her initial relationship. Sure enough, she must be full of babies. Healthy ones like the one she sired. Or so I thought. Then the trajectory of hopelessness dawned on me that probably I was the one who fired blank shots. Probably my seed was empty as my virtue. And indeed it was. I was devastated.
It was then that my soul was gnawed by grief day by day. Years of misery and loneliness wafted away. I thought of both of you. But I could not wrap my mind around how to ever make it up to you. It was all over, I told myself. Neither would any of you ever forgive me for my despicable act. Your mother would not even allow me near you. I resigned my fate to dying alone.
But now. I lay on this bed of morbid mire. And gather the last of my null courage to call upon you. I don’t expect your forgiveness. Neither do I expect or beg you for sympathy. I remain dead to you. The only aim of this letter was to hear me out. So that both of you would know, that I expressed my feelings of deep seated regret before I died. My remorseful letter only aims to unweave me from my tight despair. And get a hue of peace. I shall never be at peace even at death. But beneath the flint of concrete and mound of earth above my shell, I would be at peace to know I expressed my guilt.
Never be like me son. Be a man. Circumvent your grief and make it a compelling reason for you to treat your children differently. What I failed to endear, endear it scorefold. Be an iron mast where your son and daughter shall cling onto as they ascend the morrow. Embrace the strength, mastery and honour of a true man.
Your disgraceful father
Kelly Wambua.
Brian Nzomo is a communication and media student at the Kenyatta university. Contact him via email: bryonzoms505@gmail.com
Nilipofika, nyimbo za kumwabudu mungu zilisheheni hisia za waumini. Niliketi nyuma. Sikujihusisha na shughuli hizo za kunyenyekea kwani zilinikalia kama matendo butu. Kando yangu, mzee mmoja aliboboja maneno shaghalabaghala. Hii ndio lugha iliyotajwa kuwa ya kiroho na haikueleweka na masikio ya binadamu kwa hali ya kawaida. | Bright News
Sikujua ni jambo lipi lililonipeleka kanisani Jumapili hiyo, wala sikuelewa ari hiyo ilinigubuka vipi. Miaka kumi sikupata kutia miguu yangu katika maabadi yoyote. Shughuli mzo, safari za hapa na pale na anasa za dunia zilinimeza zote nikasahau kuitenga angalau siku moja kumshukuru mungu kwa “neema zake”.
Hapo mwanzoni kabla ya kupotoka kwangu, nilikuwa mja msalihina na kijulanga aliyemcha mungu si kidogo. Nilizifuata amri zake kama mkomunisti mtiifu wa Uchina. Niliwahusudu sana watumishi wa mungu. Waliozungumza kwa ukweli na roho. Waliolipua maombi mazito, mafundisho yaliyonigusa roho kwa kiasi cha kupukutikwa machozi. Siku zile, nilikongamana na Wakristo wenzangu vijana wa hlrimu yangu katika mijadala ya kiroho. Chini ya maembe ule uliokuwa nyuma ya jengo la kanisa, tulijadili kwa muda mrefu kuhusu maudhui ya kindani ya neno la mungu. Kila mmoja wetu amevalia kinadhifu. Binti waliokuwepo walivalia marinda marefu na vibwebwe vichwani. Nyuso zao ziling’aa kwa mafuta ya kawaida. Hamna vipodozi vingine vilivyotajwa kuwa vya kishetani.
Wakati huo, nembo iliyoitawala maisha yangu ilikuwa moja tu. “Chochote kisichompendeza mungu, hakistahili kutiwa mawazoni “. Nilijaribu kwa udi na uvumba kufuata njia za uadilifu na kumweka shetani pembeni asije akauharibu uhusiano wangu na Yesu. Lakini ujana hauchechei kwa ushawishi. Niligundua kuwa nilimpenda binti mmoja pale kanisani. Tatizo ni kuwa alikuwa ashaolewa na mwenyekiti wa miradi kanisani. Niliomba na kusali kwa siku tatu mfululizo ili kuondoa mawazo machafu yaliyoanza kuivamia akili yangu.
“Rudi nyuma yangu eeh Ibilisi,” niliomba. Lakini wapi! Kila nilipomwona na kuzama katika lindi la tabasamu yake changamfu, ashiki za mapenzi zilinimiliki. Si mara moja au mbili niliota nikishiriki naye kimapenzi. Si kitandani, si kichakani, hadi mawinguni. Nilihisi kuemewa na hisia kinzani zilizonipapa siku baada ya siku. Hisia ya uchu wa mapenzi na hisia ya shutuma dhidhi ya uovu ulionibanza.
Nilimweleza pasta shida niliyokuwa nayo. Hakusema mengi. Alisema kwa ufupi, “Usimpe shetani funguo za maisha yako. Wiki ya ngapi hii umekosa vikao vya kuchambua bibilia kwa masingizio ya kazi? “
“Tatu,” nilisema kwa soni. “Haya basi! Waona? Hapo ndipo Ibilisi alianza kukutawala na fikra za kipumbavu….”
Nilidhamiria kumwepuka Zara Mkocho ila haikuwa rahisi. Kila nilipokusudia kumwondoa mawazoni, ndivyo nilivyojiponza. Moyo ukapata maumivu zaidi. Zara mke wa watu akawa amening’ata kwa sirihi zake.
Jioni moja nilikuwa kanisani nikitayarisha mafunzo ya siku itakayofuata. Nilikuwa nimechoka tiki! na mara kwa mara nilihisi kusinzia. Niligutuka pindi mkono laini ulinigusa shingoni. Nilipomtazama aliyenigusa, nilipapwa na moyo. Zara Mkocho alinitazama huku akitabasamu. Kisha akaniambia,
“Naona una kazi nyingi Leo, ungependa nikusaidie…” Niliemewa kwa mughma nikashindwa kuongea . Hakusema lingine lolote bali akileta kando yangu na kudadisi karatasi nilizokuwa nikiandika. Joto uliozizima kwa kiungo chake, manukato yaliyohanikiza chumba kizima na urembo wa nguva; vyote viliniweka katika hali isiyo ya kawaida. Ilionekana kuwa aligundua kutotulia kwangu.
“Kwani waniogopa?” Aliuliza huku akinigusa mkono. Mama yangu! Nikawa kama mgonjwa wa kifafa na pumu. Nilizizimwa si kidogo. Joto ikanipanda kwa hasira. Nilitamani mlango ungekuwa wazi nipate upenyu wa kutorokea . Lakini wapi! Niliketi tuli huku maungo yangu yamegoma kazi. “Tulia mwana! Usiniogope miye. Miye ni mwanamke tu. Kiumbe mwenzako. Mwenye damu na hisia sawia na zako…” Alisema huku akinipapasa pajani. Yule bwana mwingine kule chini akaanza kupata ufahamu. Amehisi kuwa kitoweo ki karibu.
Zara alisimama na kuelekea mlangoni. Alitazama nje na kwa kweli giza ilikuwa imeanza kuingia. Akaufunga mlango kwa komeo na mara moja, akaudondosha rinda lake la kitenge. Nikaachama. Ebo! Binti kaumbwa kaumbika. Akanikaribia nilikokaa. Akanikalia mapajani na kutumia mikono yangu, akaifungua sidiria yake na kuibwaga sakafuni. Madodo yaliyo mbivu yakanitazama yakinisihi niyakande na niyachezee jinsi mtoto achezeavyo pute. Aliivuta uso wangu na kuuzamisha katika kifua chake kwa nguvu. Ulimi wangu nao ukaanza kazi. Akaghuna. Akalia kwa furaha. Nami nikahisi nimetekwa kabisa siwezi nikarejea nyuma.
Jamani, Yusufu alimwepuka vipi mke wa Potiferi? Nikaomba kimoyomoyo mungu aniepushe na majaribu haya yaliyonisabilia. Lakini nilipomwiingia Zara, nilijua wazi kuwa nimeshindwa vita. Shetani akacheka kwa kejeli akilini. “Lo, amewezwa.” Sikuwa na budi ili kumaliza kazi niliyoianza. Lakini utamu wake Zara…
Nilidhamiria kumwepuka Zara Mkocho ila haikuwa rahisi. Kila nilipokusudia kumwondoa mawazoni, ndivyo nilivyojiponza. Moyo ukapata maumivu zaidi. Zara mke wa watu akawa amening’ata kwa sirihi zake.
**** ***** ****
Nilidhani kuwa kosa nililofanya litasalia katika himaya ya kale isiyokusudiwa kurejelewa. Sitamtamani Zara tena, nilijiambia. Lakini matukio ya jioni ile yalicheza akilini mwangu kama kanda la ngono isiyofutika. Naye Zara hakuchesha kunitafuta kwa kusudio la kunishinikiza kuyatenda tuliyoyatenda. Nikawa kondoo wake. Sikupata nguvu ya kukataa na kulikomeza shinikizo lake. Nilibugiwa mzima mzima na pepo la usherati.
Ningesahau vipi kuwa Zara mwenyewe ndiye alinipeleka kilabuni kwa mara ya kwanza? Kuwa ndiye aliyeninulia kileo kilichoitwa ‘Konyagi’ ? Zara mwenyewe ndiye aliyenikosha akilini kwa mbinu elfu za kushiriki mapenzi? Kwangu, Zara akawa kungwi wa anasa za dunia. Nilishangazwa si kidogo na jinsi alivyokuwa mahiri wa kuficha maisha yake haya kwa kiasi kuwa mumeye na kanisa walimjua kuwa mwanamke mwadilifu asiye na hila wala uchafu. Walimwona malaika. Gizani miye, nilimwona ibilisi mshawishi. Na nilimpenda zaidi hivyo.
Njia ya mdanganyifu ni fupi. Pasta mwenyewe ndiye alitufumania uchi katika maktaba ya kanisa. Nilijawa tahayuri. Lakini Zara hakuonekana kuwa na wahaka licha ya kuwa hilo lingemfisadi jina na kuhatarisha ustawi wa ndoa yake na mumeye. Huenda sikumjua vyema ibilisi huyu. Zara hakuwa na kazi ngumu kumloweza mumewe kwa masikitiko yake ya uongo. Bwana Chamela akajawa huruma. Moyo wake ukatoneshwa kwa maneno ya Zara, akamsamehe na kuahidi kulisahau tukio hilo. Nami nikaagizwa niondoke pale kanisani nisije nikawaharibu binti za watu. Nilitamaushwa mno. Nikaapa kutotia guu langu katika kanisa lolote lile. Anasa na kazi zikawa ibada yangu. Miaka kumi baadaye, umri wangu thelathini. Sina mchumba wala mke. Narejea kanisani. Hamu ya familia imeanza kuniafiki. Nipo katika safari ya kumtafuta mke mkristo aliyetosha. Mtulivu, mwadilifu na asiyechechea kwa taadhima.
***** ****** *****
Kanisani. Nilipofika, nyimbo za kumwabudu mungu zilisheheni hisia za waumini. Niliketi nyuma. Sikujihusisha na shughuli hizo za kunyenyekea kwani zilinikalia kama matendo butu. Kando yangu, mzee mmoja aliboboja maneno shaghalabaghala. Hii ndio lugha iliyotajwa kuwa ya kiroho na haikueleweka na masikio ya binadamu kwa hali ya kawaida.
Msichana aliyekuwa kando yangu upande wa kushoto alikuwa na wajihi wa mvuto. Alipukutikwa machozi, vile vile aliboboja kwa maombi mazito ya kiroho. Nilikiinamisha kichwa changu ili nisionekane mgeni. Nikahisi kuchoshwa. Sikuelewa ni namna gani nilivyowahi kuipenda ibada ya kanisa. Wala sikutaka kukumbuka kuwa kuna wakati ambao niliwahi kutekwa katika ulimwengu wa kikristo namna hii. Nilicheka moyoni nilipokumbuka kuwa shetani alifaulu kuniondoa katika orodha ya wanakondoo wa Kristo. Nilijitonesha hata hivyo. Iwepo mungu mwenyewe ndiye aliyeniumba na mwili huu usiojua maovu. Mwili wenye uchu wa kukiuka maagizo yake, basi anaye makosa ni nani?
Kanisa la “Jesus loves ministries” lilikuwa kanisa lililopendwa na watu wa tabaka la kati. Kanisa hili lilikuwa na idadi ya waumini mia saba. Mtumishi mkuu Kasisi Desmond Karanji alilianzisha kanisa hili miaka ishirini iliyopita. Wakati huo, kanisa lilikuwa na waumini takriban mia moja na lilikuwa kibanda cha mabati katika eneo duni la Kiberi. Nilimtazama kwa kina. Miaka kumi imepita tangu kumtumbulia machoni. Amekonga na kubugia chumvi na mvi ulimkaa kichwani kama uga wenye theluji. Usoni makunyanzi na vimbimbi vya uzee vimetamalaki. Lakini alionekana kuwa mkwasi zaidi. Alivaa suti ya buluu lenye dhamani. Huenda ilikuwa suti ya lasi. Kiwikoni alikuwa na saa ya sababu. Vidoleni pete za dhahabu vilevile.
Baada ya nyimbo za sifa, ukumbi mzima ulinuka jasho na kusheheni joto jingi. Tuliagizwa tuketi ili kuwasikiliza kwaya. Baada ya hapo, tungetoa sadaka na zaka zetu ili mhubiri atupe neno la Bwana.
Kwaya ilinisinya kweli. Waliimba kwa sauti zilizozingua masikio. Mara kwa mara walikinzana maneno na hawakufuata mahadhi ya ala. Lakini makofi yalikuwa mazito. Msimamizi wa ibada akawapa kongole na kusema kuwa kwaya hiyo iliwapiku wengine katika kughani nyimbo za kumtukuza mungu.
Kikapu cha sadaka kiliponifikia, nilitoa noti ya shilingi Mia moja mfukoni na kuitosa ndani. Waumini waliokuwapo karibu wakanitazama kwa mwao. Mja yupi huyu aletaye shilingi Mia moja katika kanisa lenye nafasi kama hili? Mle ndani kikapuni, noti za hudhurungi (elfu moja) ziliendelea kuwa mzo .
“Bwana Yesu asifiwe!” Mkewe pasta alisimama na kusema kwa wingi wa nishati.
“Asifiwe tena na tena!” Umati ulisema kwa nguvu. “Haya basi wateule wa mungu. Hii leo tuna bahati kumkaribisha tena kondoo wetu aliyepotea hapa karibu mwongo mmoja uliopita. Bwana Anselm Okata…” Nikashangaa. Walijua vipi nimerejea. Aaah!Sharti waliniona kwenye maegesho nilipigwa Prado yangu. “Bwana Anselm. Hebu njoo mbele uisalimie kanisa na utupe ushuhuda wako. Umekuwa wapi, na una lipi la kutueleza kuhusu jinsi Yesu alivyokuonekania wakati wote huo …” Nilisimama na kuelekea mbele ya kanisa. Nikatazamana na macho Mia saba. Waume kwa wanawake. Wazee kwa vijana. Wakuu kwa watoto. Wote wanasubiri niwape uongo.
Nilijikohoza kidogo na kuanza, “Bwana Yesu asifiwe… Jina langu ni Anselm Okata. Nilikuwa mshiriki wa kanisa hili miaka yapata kumi iliyopita. Mimi ni mfanyibiashara mashuhuri . Nina kampuni ya mawasiliano na kiwanda cha vileo…”
Nikaeleza kwa kina kuhusu azma yangu ya kutaka mchumba. Na kuwa nimeona mwanga. Anasa za kilimwengu hazifai . Hakuna raha halisi katika nyuga za kilimwengu. Raha iliyo dumu ipo ndani ya Yesu. Na kuwa nilihitaji mwenza na familia halisi katika safari ya uaminifu.
Ukemi wa furaha ukapigwa. Kondoo amerejea. Amerejea kwake mchungaji mkuu Yesu Kristo. Ambapo mna raha tele. Hamna kilio wala taabu. Kasisi Karanji akasema kuwa kumiliki kiwanda cha Pombe hakukunitenga na Yesu. Na kuwa ilikuwa kazi tu. Hata Mathayo alikuwa mtoza ushuru. Alikuwa mfisadi vile vile kama Zakayo mbilikimo. Na kuwa iwepo nitakuwa muumini mwema asiyesita kumtolea mungu zaka, hayo yote yangefutwa.
Baada ya ibada hiyo iliyolenga sana ustawi wa kifedha, kasisi Karanji aliniita chemba na kunidokezea kuwa nisiwe na wasiwasi . Mke nitampata bila tatizo. Mumo kanisani mlikuwa na vidosho waadilifu wa kutosha. Aliahidi kunifanyia mipango kamili ya kumpata mmoja. Sikusema neno.
Nilizokuwa nikiondoka ofisini mwake, nilipishana naye Zara. Alikuwa amenenepa zaidi na urembo wake wa awali ulikuwa umefifia . Hata hivyo alionekana kuvutia na mwenye bashasha kama hapo mwanzoni.
Aliniamkua kwa furaha. Nami nikamwaamkua pia. Nikazungumza naye kwa kusudio la kumvuta katika mahusiano yetu wa jadi . Akasema kwa kweli ameokoka na kuwa hangependa kurejea hulka zake za hapo mbeleni. Alikwisha pewa talaka na mume wake. Alikuwa na umri wa miaka thelathini na mitano na alikuwa na watoto wawili. Hakutaka mchezo. Alitaka mume wa kikweli . Mcha mungu na asiyechelea majukumu. Nilitikisa kichwa tu. Machoni pake hata hivyo niliona ishara ya fundo chungu moyoni mwake. Nikaamua kumwaga.
“Na si unipe namba zako za simu,” alisema nilipoanza kuenda. Nikasubiri kidogo. “Namba zangu ufanyie nini?” Nilitaka kuuliza. Hata hivyo nilikata ushauri nikampa. “Ningependa sana tukutane tuzungumze…” aliniambia. Sikusema neno. Niliondoka pale. Akilini hata hivyo mlikuwa na maswali chungumzima. Alitaka nini Zara? Na je, matukio ya kale yangejirudia tena? Hapana! Nilijisemea. Haiwezekani. Zara alitaka mume. Huenda alitaka nimwoe? Kuna uwezekano.
Sikumbuki nilisimamishwa njiani na watu wangapi waliotaka kuniamkua. Wengi wao walikuwa mabinti. Walitaka tubadilishane anwani. Wengine wakanirai nijiunge nao katika mazoezi ya kwaya au majadiliano ya bibilia. Kila mmoja nikawaahidi wakati wangu. Nikaondoka mle kanisani nimeghafilika mno.
La hasha! Niliapa. Siwezi nikampata mke au lolote la maana kutoka kanisa hilo. Nitarejea kwa ibada niijuayo. Anasa.
Brian Nzomo ni mwandishi na mwanafunzi wa mawasiliano na uanahabari katika Chuo kikuu cha Kenyatta. Wasiliana naye kupitia anwani ya barua pepe: bryonzoms505@gmail.com
Hatimaye uamuzi ukatolewa. David Simiyu alifungwa miaka ishirini kwa madai ya kumwuua nduguye Richard. Jioni hiyo hiyo, alipelekwa hadi gereza la Kamiti mjini Nairobi. Akawaza tena. Maisha yake ni yepi? Au Richard alimwambia ukweli? Hana maisha. Anaishi kwa dunia hii kufanya lipi? |Bright news.
“Situmahi kukuona hapa hivi karibuni. Miaka kumi na mitano ni mingi sana. Hata hivyo kuna tumaini. Tumaini ya kuwa utarekebisha mkondo wa maisha yako na kuwa mwananchi mwema na mwadilifu…” alidokeza yule afisa wa magereza akimkabidhi Simiyu shanta lililosheheni nguo zake. Suruali moja mararumararu na shati la buluu lililochanika. Hizo ndizo mali alizomiliki katika dunia hii. Dunia alimoishi kwa miaka thelathini na tatu.
Alipotembea kuelekea kwenye lango la gereza, aliwaona wafungwa wengine wakimtazama kwa macho ya gere. “Ana bahati huyu…” walinong’ona. Wengi wao aliwapata pale miaka kumi na mitano iliyopita. Wengine waliletwa majuzi. Mahabusu hawa wa gereza kuu la Shivatsa, aliojumuika nao na kuvumilia nao katika hali duni iliyokuwa ibada katika magereza ya taifa hili. Katika gereza hili, aliunda urafiki na pia mahasidi na wengine. Alijifunza useremala na vilevile uhalifu wa mbinu za kijanja. Hatimaye, muda uliwadia wa kifungo chake kukamilika. Anarejea nyumbani sasa. Kwa boma la mzee wake Titus Shikhanda. Atapokelewa vipi? Alijiuliza. Watamkumbuka kweli yule kijana barobaro wa miaka kumi na nane, aliyewatia soni kwa kujihusisha na uhalifu na kulazimika kula kalenda?
Alipoondoka langoni mwa gereza, alivuta hewa kwa nguvu na kuishusha pumzi kwa nguvu. Hatimaye, hewa ya Uhuru. Alihisi miguu yake ikisisimka kwa furaha ya kupata kutembea juu ya ardhi huru. Lakini moyoni alihisi hofu iliyomkita tangu jioni iliyopita. Maisha yake yangeanza upya kwa namna gani? Familia yake itampa motisha na nafasi ya kujipa maisha? Au watamtema kama mwana mpotevu asiyekubalika? Alijua vyema hasira za babake. Yule mzee hakupenda mzaha na aibu asilani. Angemsamehe kweli?
Alitembea kwa hatua ya polepole kuelekea stanini. Hapo angeabiri basi la kuelekea Amagoro. Kisha angeabiri bodaboda ya kuelekea kijijini kwao Shivale. Simiyu alizongwa na mawazo mazito ya jinsi hatma yake ilivyomwafiki. Miaka kumi na mitano iliyopita…
****** ******* ******
David Simiyu alikuwa mwana wa tatu wa mke wa kwanza wake Mzee Titus Shikhanda wa Shivale. Enzi hizo, Mzee Shikhanda alikuwa mkulima tajika wa miwa na mzee aliyeheshimiwa sana katika kijiji hicho. Licha ya kuwa na mali ya kutosha kuilisha familia yake kuu, Mzee huyu hakulegeza azma ya kuwatia shime wanaye kusoma kwa bidii. Alikuwa mzee mwenye maono kwani pia bintize walipata kuona milango ya shule; msingi hadi kile kikuu. Nao walifanya bidii wasije wakamwaibisha baba yao.
Mwanzoni Simiyu alikuwa wembe masomoni. Alikuwa hajasenea hata kidogo katika elimu. Alipoingia shule ya upili ya Makhandia, iliyokuwa na sifa tumbi za uhodari, ndipo anga yake ya masomo ilianza kupata giza na nyota yake kufifia. Mzee wake wakati huo alikuwa hashughuliki sana na masomo ya wanaye kwani sekta ya sukari ilianza kuingiwa beluwa. Nyakati nyingi alisafiri hadi mjini Nairobi kukutana na viongozi na maafisa wa wizara ya kilimo. Hivyo basi, kudidimia kielimu kwake Simiyu kulimpita mzee Shikhanda. Jinsi alivyozidi kusonga kwa hatua za shuleni, ndivyo elimu ilivyozidi kumwiia vigumu Simiyu.
Alipofika kidato cha nne, Simiyu alikata ushauri kuwa masomo si hidaya yake. Akaanza kushirikiana na wanafunzi watoro kusababisha hali tete shuleni. Si kuwapiga wanafunzi wengine, si kuwatishia wafanyikazi, si wizi, si utumizi wa mihadarati, si utotiifu. Vyote walivifanya. Alifukuzwa shuleni kwa muda mara mbili. Kila mara alibahatika kumkosa mzee wake nyumbani kwani huo ndio ungekuwa mwisho wa kupotoka kwake.
Lakini upeo wa uhalifu wao ulifika mwaka huo mwezi wa Septemba. Simiyu pamoja na watoro wenzake waliandaa mgomo hatari usiku na kuwapiga walimu vibaya. Katika hali hiyo, nyumba kadhaa za walimu zilitiwa moto na mwalimu mkuu Bwana Sylvester Wanjala akateketezwa ndani ya gari lake. Polisi na wanahabari walipofika walipigwa na mughma kuona uovu uliotendeka. Uchunguzi ulipofanywa, Simiyu na rafikize walikamatwa na kushtakiwa kwa madai ya kusababisha ghasia na mauaji ya mwalimu mkuu Bwana Wanjala. Walikiri kortini kuwa walifanya hivyo na walifungwa kila mmoja miaka kumi na mitano.
Simiyu alikumbuka uso wa wazaziye na umbu zake pale kortini. Zilijawa tahayuri. Mwanao kageuka afriti. Nduguze wakuu walikuwa wamefanikiwa maishani na walikuwa wana kazi zenye nafasi na hela nzuri. Lakini yeye, yeye alikuwa mahabusu aliyeachiliwa. Asiye na maisha. Naye arejea nyumbani. Hajui kitakachomfika kule.
“Mzee, unaenda Amagoro au Khalilindi?” Aligutushwa kutoka lindi la mawazo. Akashangaa na kutamaushwa kuitwa mzee. Kwani kulimkumbusha kuwa ujana wake umefikia upeo ilhali hakuwa na chochote cha kujivunia. Aliabiri gari bila jibu na kuanza safari yake.
Simiyu alikumbuka uso wa wazaziye na umbu zake pale kortini. Zilijawa tahayuri. Mwanao kageuka afriti. Nduguze wakuu walikuwa wamefanikiwa maishani na walikuwa wana kazi zenye nafasi na hela nzuri. Lakini yeye, yeye alikuwa mahabusu aliyeachiliwa. Asiye na maisha. Naye arejea nyumbani. Hajui kitakachomfika kule.
******* ******* ******
Simiyu alifululiza moja kwa moja hadi kituo cha bodaboda mjini Amagoro. Ilikuwa adhuhuri na licha ya njaa kali iliyomsokota tumbo na kumwanga kichwa, hakuwa na pesa za kutosha kuingia mkahawani kupata chamcha.
Waendesha bodaboda alikuwa wakipiga soga za kisiasa wakibishana vikali kuhusu wanasiasa waliowaunga mkono. Simiyu hakujua ni vipi rafikiye wa zamani Johana Matendechero alivyomfahamu lakini alisikia amemwita jina lake kamili. Waliamkuana kwa furaha huku Matendechero akiwa tayari kumpeleka kijijini.
Walizungumza kwa kirefu kuhusu mengi yaliyotendeka kwa miaka hiyo yote Simiyu alikosekana kijijini. Matendechero alimweleza Simiyu kuwa babake na mamake mzazi walifariki miaka kadhaa iliyopita. Simiyu alisikitika sana kwani walifariki kabla ya kuwaomba msamaha kwa kupotoka kwake. Kijiji pia kilibadilika sana baada ya Richard Khavala nduguye mkuu kunyakua ubunge wa eneo hilo. Barabara zilijengwa, umeme ukaletwa na kila boma likapata mabomba ya maji. “Maendeleo tosha,”alisema Matendechero.
Kwa muda kidogo, Simiyu akawa kimya. Aliwaza kwa kina. Huenda nduguye angemsaidia. Akamwaagiza Matendechero ampeleke kwake. Matendechero akafanya hivyo. Alijua kuwa Richard alikuwa nyumbani kwani vikao vya bunge vilisitishwa kwa muda wa likizo.
Walipokuwa njiani, Matendechero alimwaamkua mvulana mmoja mwenye wajihi wa kuvutia na aliyejawa siha. Kisha akamuuliza Simiyu,
“Wajua yule kijana?” “La!” Simiyu alijibu. “Yule ni mwanaye Cecilia…” “Cecilia?” Simiyu aliwaza kwa muda. Cecilia aliyemjua vyema ni msichana mmoja mlimbwende aliyemwenzi sana katika shule ya upili. Hakujua iwepo Cecilia alimwenzi pia lakini hakujali hilo. Alilemazwa nafsi na sihiri za binti yule akakosa tiba. Mara ya mwisho kuhusiana naye ilikuwa mwezi mmoja kabla ya mgomo ule. Ilikuwa likizo ya Agosti anayoikumbuka vyema. Saa kumi na mbili thenashara jioni, wawili wao walikuwa mle katika shamba la miwa. Wakila uroda wa ujana wao.
“Yule kijana ana miaka kumi na minne. Inasemekana Cecilia alipata uja uzito wakati huo kabla ya kufungwa kwako. Licha ya kuwa alisema Bwana Handas Shikhulia ndiye baba wa mtoto, wengi hawakuamini. Sura hii ilikuwa inashahibiana na yako wewe…” Matendechero alisema akichekacheka. Simiyu hakutaka kuzungumza zaidi kuhusu hilo.
“Cecilia ni muuguzi katika hospitali ya Kakamega….” Simiyu alighuna tu. Alitaka kuonyesha kutopendezwa na mazungumzo kumhusu Cecilia. Matendechero alikuwa nusura ampige dafrao mbuzi aliyememera ovyo ovyo katikati ya barabara. Matendechero alikasirika na kusema kwa hasira,
“Hawa watu fuchinga wanaachaaacha mbuzi zao kwa parapara ndio zikikonkwa wanaenda kwa chief kuitisha malipo…Fchinga sana…”
******* ****** *******
Simiyu aligundua kuwa nduguye hakufurahi kumwona. Licha ya kuwa alijaribu kuficha chuki iliyomsinga moyoni kwa kuchekacheka naye, matendo haya yote yalionekana wazi kulazimishwa. Matendechero alibugia sima kwa nyama kwa ulafi wa fisi huku akimsimulia mbunge wake matatizo yaliyomkumba. “Pwana mheshimiwa. Iko mitoto yangu iko kwa nyumba kwa sababu imeshindwa kupata pesa ya uniform…Mimi naompa tu usaidisi kitoko. Na mungu atabariki wewe…” Richard alitabasamu tu na kuahidi kumpa shilingi elfu tano. Matendechero alifurahi zaidi ya kufurahi na akaondoka kuendelea na kazi. Simiyu na nduguye Richard wakasalia pekee yao. Simiyu akaichukua kama abra ya kuzungumza mambo ya kifamilia. Akamweleza kuwa amerejea kutafuta maisha mapya kijijini na kuwa angependa angalau usaidizi mdogo wa mtaji na kikonde aanze maisha. Alisema pia alikuwa mahiri katika useremala na mtaji wa kujengea karakana pia ungemfaa pakubwa.
Richard akasimama. Akaelekea upande mwingine wa sebulena kutazama picha la babake lililotundikwa ukutani. Mzee Shikhanda. Mzee wa wazee kijijini Shivale. Akamtazama Simiyu na kusema kwa upole, lakini kwa uchungu.
“Wajua kuwa baada ya wewe kupelekwa gerezani, maisha ya baba hayakuwa kama awali. Alianza kunywa mvinyo kwa wingi ili kupunguza uchungu aliouhisi moyoni juu yako. Mama naye akanyanyapaaiwa na kina mama wenzake kwa kuwa mwanaye ambayo ni wewe, alikuwa muuaji,”
Simiyu alitazama chini kwa haya. Akaghuna, “Nimetubu kila kosa nililofanya na ninahisi mtulivu kwani nimewajibikia yote niliyofanya kwa kifungo changu, naomba unisamehe ndugu yangu…”
Richard akamtazama kwa jicho la hasama. Akasema kwa ghadhabu, “Umekuja huku kufanya kitu gani? Niambie! Huna polite huku. Uliyatupa maisha yako. Unataka nini nakuuliza? Huna mali, huna nyumba, huna familia. Una maisha gani eti unayotaka kurekebisha?”
Simiyu aliachama kusikia kuwa nduguye amedinda kumsaidia. Hili ndilo aliloogopa zaidi. Na limetimika. Fundo la huzuni likamkaa moyoni kama nanga nzito. Akaamua kuondoka. Lakini akamuuliza Richard kuhusu shamba lake. Lazima baba alimgawia shamba hata kidogo kabla ya kifo chake. Richard alicheka na kusema kuwa baba hakumwaachia hata kikonde. Hana kwao.
“Tafuta maisha nje ya kijiji hiki. Huku si kwenu,” alimalizia Richard. Simiyu alilengwalengwa na machozi machoni. Hakuamini yaliyomfika. Richard ndiye mwanaye mkuu Mzee Shikhanda. Kulingana na mila na desturi, alikuwa mwenge wa maamuzi ya babake marehemu.
***** ***** ******
Simiyu hakuwa na budi kulala katika nyumba ya rafikiye Matendechero. Aliamua kuwa asubuhi angeanza safari moja kwa moja hadi Kakamega. Angefanya kazi za shokoa hadi apate fedha zitakazotosheleza ufunguzi wa karakana yake mwenyewe. Alijawa tumaini. Lazima hilo angetekeleza. Alijisemea akitabasamu.
Saa tano usiku, mlango ulibishwa. Polisi waliingia na kumkamata Simiyu. “Bwana David Simiyu, unakamatwa kwa madai ya kumwuua nduguyo Richard. Chochote utakachosema kitatumiwa dhidhi yako katika mahakama kwa hivyo una haki ya kusalia kimya…” Simiyu alichanganyikiwa. Matendechero alijaribu kuwasihi polisi wamwachilie kwani Simiyu alikuwa nyumbani kwake tangu saa kumi alasiri lakini hawakusikia. Simiyu alisindikizwa hadi kwenye karandinga ya polisi.
***** ****** *****
Wanakijiji waligutushwa na habari hii. Mbunge wao mpendwa kauawa na nduguye mwovu. Aah! Simiyu mwovu kweli… Simiyu kwa upande wake hakufua dafu kuwasihi polisi kuwa hakuhusika kwa vyovyote vile na kifo cha nduguye. Kulingana na ripoti ya mkewe wa pili Richard, Simiyu alisikika akimtishia maisha Richard kwa sababu alikataa kumpa pesa na shamba la kujistawisha. Simiyu hakuamini amepagaziwa shutuma za uongo.
Mahakamani, hakuwa na wakili. Matendechero ndiye alikuwa shahidi wake wa pekee. Naye alishindwa kumtetea vilivyo kutokana na maswali magumu ya kiongozi wa mashtaka. Hatimaye uamuzi ukatolewa. David Simiyu alifungwa miaka ishirini kwa madai ya kumwuua nduguye Richard. Jioni hiyo hiyo, alipelekwa hadi gereza la Kamiti mjini Nairobi. Akawaza tena. Maisha yake ni yepi? Au Richard alimwambia ukweli? Hana maisha. Anaishi kwa dunia hii kufanya lipi?
Majuma kadhaa baadaye, Matendechero alimwarifu kuwa alipata fununu ya kwamba mkewe wa pili Richard ndiye aliyetekeleza mauaji hayo na kumpoka mali marehemu mume wake. Yasemekana alitorokea nchini Australia miezi kadhaa baadaye…
Brian Nzomo ni mwandishi na mwanafunzi wa mawasiliano na uanahabari katika Chuo kikuu cha Kenyatta. Wasiliana naye kupitia anwani ya barua pepe: bryonzoms505@gmail.com
Majuma matatu yamekwisha tangu hali hii ya sintofahamu kuanza. Japo haikuwa jambo la kushangaza kwani ishara zote zilidhihirisha kuwa wananchi walikwisha choshwa na uchumi uliodorora huku viongozi wakijihusisha na ubadhirifu wa mali ya umma. | Bright News.
Ni dhahiri kuwa nchi yetu ilikuwa imefikia upeo wa vurugu na ghasia. Kila pembe ya nchi hii ilikuwa inarindima kwa nyimbo za uasi.
Waondoke, wang’atuliwe, Tuwasake, tuwaondowe, Wabinafsi na mabepari Wasipate tena kustawi Wala kunawiri, Wasio na tofauti na wachawi…
Nchi iliyojulikana kwa utulivu wake katika bara zima tangu enzi za jadi. Nchi hiyo sasa imefurika damu ya viongozi na wananchi wao. Taswira za kutisha zilionyeshwa kwa runinga za ndani na nje. Jiji la Manaki liligubikwa na mifyatuko ya risasi, vilio vya simanzi na uharibifu usioeleweka.
Majuma matatu yamekwisha tangu hali hii ya sintofahamu kuanza. Japo haikuwa jambo la kushangaza kwani ishara zote zilidhihirisha kuwa wananchi walikwisha choshwa na uchumi uliodorora huku viongozi wakijihusisha na ubadhirifu wa mali ya umma. Lakini wimbi hili lilianza vipi? Limepata nguvu haraka licha ya juhudi kali za serikali kulizima. Wiki tatu zilizopita, ndipo tembe alipotetea. Hali tete ikaanza.
******* ******* ****
Ishara hazikuanza kudhihirika kwa mpigo bali hewa ya ghasia ilianza kuhisiwa kwa muda mrefu. Malalamiko na minung’uniko ilisikika kote, midomo ya wananchi ikirindima kwa ghadhabu. Nchi hii inakwenda wapi? Waliuliza. Jinsi siku zilivyopea ndivyo hali ilivyozidi kuwa mbaya zaidi. Umasikini ukazidi kuwamega wengi na kuwasakama zaidi. Mifuko ilichechea hela na njaa kuwasokota zaidi. Uchumi ukaporomoka zaidi na kampuni nyingi kulazimika kufungwa. Ukosefu wa kazi ukawa maradufu. Visa vya kujitoa uhai vikafumka. Wananchi wakaililia serikali. “Tusaidieni!” Lakini wapi! Serikali ilikuwa na shughuli muhimu za kutekeleza. Ilikuwa na miradi kabambe iliyofaa kupewa kipaumbele wala si kusikiliza vilio vya wananchi wavivu.
Miradi ya barabara na reli ilihitaji hela nyingi zaidi. Madeni yakakopwa kwa nchi za kigeni. Iwapo hazingetosheleza azma ya serikali, ushuru ukaongezwa kwa bidhaa muhimu. Bidhaa hizi zikawa ghali kwa kiasi ambacho wananchi hawangeweza kumudu. Hasira zikawa si chache.
Hatimaye rais akahojiwa na vyombo vya habari. “Ana mipango ipi kuiokoa nchi iliyozama kwa beluwa iliyofurika?” Rais akacheka. Kisha kwa mashauo akasema, “Sielewi ni kwa nini wananchi wanalalama. Njaa ipi? Mkate ni shilingi Mia tano tu…” Jibu hilo liliwatamausha wengi. Mia tano tu? Walimaka. “Mkate wenyewe ni shilingi sabini Sasa hivi. Hii ni baada ya kufumka kutoka shilingi arubaini…”
Haijulikani vijikaratasi vya uchochezi vilitokea wapi, Lakini uchochezi ulipashwa kote. Mikutano ya watu ilikutana nyakati za usiku na kuandaa azma ya mageuzi. Imetosha. Imetosha. Yafike kikomo . Ghasia zikaanza. Huenda serikali ilidhania kuwa ni vurugu ya kawaida ambayo ingezimwa kwa siku mbili tu. Walikosea. Majuma matatu yameifanya serikali ikatetemeka. Walijaribu kuzungumza na kiongozi wa chama cha mageuzi. Kijana barobaro Gallant Mutesi. Lakini akakataa. “Hamna mazungumzo. Muondoke Mara moja…” Rais akaghadhabishwa. Akaamuru jeshi ilizime wimbi hili. Lakini nguvu na azma ya raia ikawanuia vigumu. Baadhi ya viongozi wa Kijeshi wakahofia kuwa mageuzi yangetendeka kwa lazima. Wakawa hawana budi ila kuwaunga wanamapinduzi mikono…
****** ****** ******
Rais Munyi Kabase alikuwa ofisini mwake akiwatazama mawaziri wake wawili walioketi kwa wahaka, kila mmoja ameyatunda macho yake ukutani. Walikuwa kimya. Waziri wa uchumi na biashara na waziri wa Usalama.
“Hebu niambieni ni kwa nini niliwaamini kuihudumia serikali yangu, iwepo mmeshindwa kurejesha hali kama ilivyokuwa? Niambieni!” Rais alisema kwa hasira. Mawaziri wakasalia kimya. Kila mmoja hana la kuamba.
“Tazameni magazeti. Tazameni! Tazama jinsi vyombo vya habari za kilimwengu vilivyotangaza ghasia hizi. Tazama! Tazama jinsi serikali yangu ilivyotapakazwa tope na wanahabari na watetezi wa haki…” Rais akawatazama kwa tabasamu ya kejeli. “Haya yote yanafanyika kwa sababu mnazembea! Na yu wapi waziri wa mawasiliano? “
“Amejiuzulu mheshimiwa rais,” alidakia waziri wa uchumi. “Kujiuzulu? Na yu wapi wa masuala ya Kigeni?” “Kajiuzulu pia mheshimiwa rais,” akadakia waziri wa Usalama.
Rais akawa kimya kidogo. Akashusha pumzi na kujisemea mwenyewe, “Hata Mlange? Yule nilivyomdhania binamu wangu wa kweli ameniacha niungue kwa moto hii?”
Akafikiria kidogo. Hakuamini kuwa mwenge wake ulikuwa karibu kuzimwa na raia. Hakuamini kuwa wananchi waliojisabilia mwake kwa miongo mitatu ya uongozi walikuwa tayari kumng’atua enzini. Alishangaa ni kidudu gani aliyekuwa na ushawishi mkubwa namna hii kwa kiasi cha kuwachochea raia kufanya mapinduzi. Raia waliyomtii vikali . Na licha ya nyingi inda na inadi alizowatendea, hawakupata kumwiinukia hata Mara moja. Au huenda ni wazungu? Lazima. Wale waganga weupe waliowaloga waafrika na sirihi za Kidemokrasia. Alishangaa. Wazungu walivyomsifia mara kwa mara kwa mahusiano mema aliyofanya nao. Kweli wale watu wajanja kweli. Wana hulka za lumbwi.
“Bwana Rais,” alimzindua mawazoni waziri wa Usalama, “Nasi pia twashukuru kwa hidaya uliyotutunukia kwa kutuajiri…Kwa taadhima kocho twakushukuru…Lakini nasi pia tunajiuzulu Kwani hali si hali. Wananchi wengi wameuawa tayari. Na kulivyo sasa hivi, hakuna ishara yoyote ya kuwa serikali yako itadumu. Kuta zimeporomoka tayari. Hizi hapa nyaraka za kujiuzulu. Tunakusihi pia…Iwepo unaipenda maisha yako, jiuzulu pia.” Mawaziri hao walisimama na kuondoka mle ofisini. Rais aliachwa ameachama. Serikali yake ishakuwa gofu. Tumaini limefifia zaidi.
Akahisi uchungu moyoni. Miongo mitatu. Mali ya umma amezoa kwa wingi. Viganja vyake vimejaa damu ya wengi. Akilini mkarindima wimbo aliousikia kwa runinga. Wanamapinduzi waliimba kwa hasira.
Waondoke, wang’atuliwe, Tuwasake, tuwaondowe, Wabinafsi na mabepari Wasipate tena kustawi Wala kunawiri, Wasio na tofauti na wachawi…
Akahisi fundo moyoni. Akauma mdomo wake wa chini kwa hasira na kupiga ukelele. “Waangamizwe wasosholisti na wakomunisti. Mashetani hao. Maradhi ya taifa”
Punde si punde, mlango ukafunguliwa na wanajeshi watatu waliojihami vilivyo wakaingia. Yule mrefu aliyeoonekana kuwa mkuu wao akaamuru kwa sauti nzito kama radi.
“Mheshimiwa rais Munyi Kabase. Unahitajika sebuleni sasa hivi…” Akajua yamemfika yaliyowafika wengi kama yeye. Mapinduzi yamekamilika.
Taifa lilipotangaziwa habari kuwa Rais Kabase ameachia madaraka, hali ya furaha na buraha ikarejea. Wamewapoteza wengi. Waume kwa wanawake. Watoto kwa wazee. Lakini damu zao hazijafurika bure. Dikteta ameondolewa.
Yu wapi wananchi wenzangu wapendwa, Yule dikteta katili na mbinafsi kaondolewa, Mama yangu eh, baba yangu eh, Tudensi kwa mikogo Kwani tu huru eh…
Akafikiria kidogo. Hakuamini kuwa mwenge wake ulikuwa karibu kuzimwa na raia. Hakuamini kuwa wananchi waliojisabilia mwake kwa miongo mitatu ya uongozi walikuwa tayari kumng’atua enzini. Alishangaa ni kidudu gani aliyekuwa na ushawishi mkubwa namna hii kwa kiasi cha kuwachochea raia kufanya mapinduzi.
**** ****** ****
Serikali ya muungano iliundwa ili kuipa tume ya uchaguzi muda wa kufanikisha uchaguzi wa kiraia. Kiongozi wa raia Gallant Mutesi pamoja na wa kijeshi Jenerali Mathias Ndara wakawachagua mawaziri changamano. Vyombo vya habari za kilimwengu vikadokeza kwa furaha kuwa wanawake kumi walichaguliwa kama mawaziri. Taifa letu likawa ishara ya Uhuru na demokrasia Afrika.
Serikali mpya haikupoteza wakati kuwaandama vikaragosi wote wa utawala uliobwagwa. Wengi wakapokwa mali zao ikiwemo rais Kabase. Wengine wakafunguliwa mashtaka ya ufisadi na udhalimu wa kiuchumi. Shoka ikawatema wote bila huruma. Raia nao wakachachawaa kila habari ilipotangazwa kuwa haki ilitendeka.
Mambo yakarejea vyema tena na macho ya ughaibuni yakaondolewa kwetu. Ila haikutangazwa mizozano kati ya viongozi wa Kiraia na kijeshi. “Wale ni watu wenye busara. Watatatua migogoro iliyopo…” raia walijipa tumaini. Hadi pale mwezi mmoja ulipokwisha…
Alfajiri. Saa kumi na moja nilikuwa nafungua duka langu tayari kuianza shughuli ya kujenga taifa. Redio yangu ya Sanyo ilikuwa ikinitumbuiza kwa nyimbo za kusisimua. Mtangazaji akadakia na kutangaza habari zinazochipuka.
“Asubuhi hii mpenzi msikilizaji habari zimefika katika chumba chetu cha habari kuwa jeshi imewakamata wakuu wote wa raia na kuwafungia kusikojulikana kutokana na madai ya kujaribu kuyasaliti mapinduzi. Mkuu wa jeshi Jenerali Mathias Ndara ametangaza kuwa serikali imechukuliwa rasmi na jeshi na kuwa raia wameombwa kutulia hadi pale hali itarekebishwa…Mengi zaidi tutakuarifu pindi tuipatapo habari hii kwa kina. Jina langu ni Denis Mondi…”
Mapinduzi haswa! Dikteta hadi mwingine. Demokrasia nchini kwetu itasalia hadithi za watoto.
Brian Nzomo ni mwandishi na mwanafunzi wa mawasiliano na uanahabari katika Chuo kikuu cha Kenyatta. Wasiliana naye kupitia anwani ya barua pepe: bryonzoms505@gmail.com.
Kipindi cha mwisho kiliwadia. Kampeni za mwishomwisho zilikuwa zikiendelea. Waingereza waliita abra hii the finishing power. Wengine wakaiita final touches. Kukawa kumezuka. |bright news.
Joto la kisiasa lilianza kufumka pindi tume ya uchaguzi ilipotangaza kuwa shughuli za uchaguzi zingefanyika miezi tisa baadaye. Si barazani, si misikitini, si makanisani, si mikahawani, si mitaani. Kote kulitawaliwa na mijadala ya kisiasa. Lakini mjadala uliozua zani kwa baadhi ya wakaazi wa eneo bunge la Mikalani ulikuwa kuhusu azma ya Bwana Shadrack Kishingo kugombea kiti cha ubunge kwa mara ya tatu. Bwana Kishingo alikuwa keshaketi bungeni kwa miaka kumi, jukumu lake kuwawakilisha wanamikalani. Licha ya umri wake mpevu wa miaka sitini, uchu wa uongozi wa tatu ulimlambatia ulimini. Madaktari wake walikuwa wamemnasihi kutogombea tena lakini alitia masikio yake robota ya pamba. Hakupata kusikia onyo hizo. Alisisitiza kuwa yeye alikuwa kijana barobaro, na kuwa mvi uliomkaa kichwani ulikuwa kwa sababu ya kula vyakula visivyo vya asili. Kila mkewe alipomsihi kutuliza azma yake ya uongozi mwingine, alijitetea kwa kusema, “Mke wangu Selema, tazama jinsi nilivyo imara kama mbuyu. Unene wangu usije kudanganya kuwa sina damu yangu ya ujana.” Makombora haya ya uzee wake yalimwudhi sana Bwana Kishingo. Akalazimika kuliacha mkongojo wake, na licha ya uchovu aliouhisi mgongoni na magotini, aliyavumilia ili watu wasimdhanie kabugia chumvi kupita kiasi. Kila alipotazama kioo na kutazama kiakisi chake, alikereketwa kuona mvi zilizosheheni kichwa chake mithili ya unga mweupe. Alisalia kuilaani uzee, hakuficha chuki dhidhi ya uzee. “Kwa kweli ujana ni moshi, waliamba wazee wa kale. Lakini kwanini? Kwa nini moshi hiyo inapita kwa kasi ya upepo? Ahhh…Ningejua siri ya kuwa kijana milele, singesita kufanya lolote ili hilo litimike,” alifikiri Bwana Kishingo. Habari za mitaani zilizidi kumtamausha zilipofika masikioni pake. Sifa zake zilididimia na wengi walionekana kupoteza imani kwa uongozi wake. Wasaidizi wake wa kisiasa walipomweleza kuwa uchaguzi wa mwaka huo ungemwia vigumu kuushinda, alikasirika sana. Kwa hasira za mkizi, aliwapiga kalamu kwa madai ya kufanya kazi kisirisiri na wapinzani wake. Bwana Kishingo alikuwa ameamua. Hamna yeyote angemshurutisha kutogombea. Aliamini angeshinda. Asijue kuwa alikuwa sawia na chachandu aliyejipalia makaa moto. Na wakati ufikapo, angejichoma… **** ***** ***** Magharibi. Wajihi wa jua ulianza kuchechea milimani. Wakulima na wavuvi walirejea nyumbani wamechoka tiki! Wameroa jasho lakini mioyoni mwao furaha ya kukamilisha kazi za siku hiyo bila dosari yoyote. Lakini katika baa lake Bi. Masrufu kulichacha mjadala mzito baina ya wafuasi wa Bwana Kishingo na mpinzani wake Sam Kelebela. Sam alikuwa kijana barobaro. Mchangamfu na aliyechachawa azma ya kisiasa baada ya kusomea Chuo kikuu. Kule chuoni ndiko alikogombea na kushinda uongozi wa wanafunzi. Ikampa uzoefu na ari ya kugombea ubunge wa eneo la Mikalani. “Huyo kijana hawezi kumwakilisha yeyote bungeni. Hata ubwabwa haujamtoka shingoni lakini anadhani amefuzu kutuwakilisha hasa sisi wazee? Haiwezekani!” alilaani Mzee Makupa akitema mate ardhini. “Wewe Mzee usituletee ubozi hapa. Hivi hujui kuwa tupo katika karne ya Ishirini na moja. Karne ya teknolojia na mabadiliko ya Kidemokrasia. Na sharti tuwaondoe vizee vyote visivyojua lolote kuhusu uongozi wa karne hii,” alilalama Njengere akipiga fundo nzito la mvinyo. “Uzee ni ishara ya hekima na busara. Mzee Shadrack ametuongoza vyema kwa mwongo huo alipokuwa mbunge. Mimi kura yangu nampa,”alisema Mzee Makupa kwa mashauo. Vicheko vikawanda kwenye baa. Si vicheko vya furaha. La. Vicheko vya simango haswa. “Eeh Mzee…watuvunja mbavu kwelikweli…ehh…,”alidakia Bi. Masrufu. “Hivi wewe kipofu nini? Tazama mandhari yako yalivyo. Ni lipi Mzee wako Kishingo alichokifanya kwa miaka yote hii. Hata bomba moja la maji hajapata kuwaletea. Wajukuu wako wangali teka maji mitoni kwa punda na mitungi.” “Ahhh…Mzee umenimaliza. Ile barabara ya Katala aliyoahidi kuijenga katika mwanzo wa uongozi wake. Huu mwaka wa ngapi…” Njengere akaashiria kwa vidole, “Mwaka wa kumi vile haijapata hata kuona tingatinga ya ujenzi. Unataka kumpa miaka mingine mitano ya kutufilisi. Haya basi Mzee. Miaka mitano itapea. Wajukuuzo watazidi kuvuta pumzi ya vumbi kutoka barabara hiyo wanapoelekea shuleni.” Kila mfuasi wa kijana Sam alitoa sababu za kumwondoa Bwana Kishingo. Lakini wafuasi wa Bwana Kishingo wakiongozwa na Mzee Makupa, walimgandama chaguo lao kama kunguni. Hawasikii tahakiki za wapinzani. “Heri ibilisi umjuaye kuliko malaika usiyemfahamu usuli wake,” alighani kibusara. “Tuna imani naye Shadrack Kishingo.” “Haya basi. Kumbuka kuwa sanda ya mbali haiziki mfu. Kwa miaka yote hiyo. Kishingo wenu ameyachuma matunda ya ufisadi wake. Mshahara mnono anaupokea ila hamjapata kumwona huku pindi uchaguzi ukamilikapo. Sasa kutatokea mabadiliko ya lazima. Mpende msipende. Sam Kelebela atakuwa mbunge wa eneo la Mikalani. Hata kama hili litatimika damu ikimwagika,” alifoka Njengere huku wafuasi wa Sam wakimpiga pambaja kwa lulu zake za kweli. ****** ****** ******* Kadri miezi ilivyopea ndivyo mchecheto wa kisiasa ulivyozidi. Kampuni zilinoga, kila mshindani akitamani ushindi. Bwana Kishingo alifanya bidii zaidi. Habari kuwa umaarufu wake ulikwisha pondeka hazikumfurahisha asilani. Lazima angeshinda. Kwa hila na hela. Nazo alizitumia barabara. Maajenti wake walipewa vitita vya pesa kuwahonga watu wamchague. Navyo vilimwagwa kama mtama kwa kuku wengi. Si kina mama, si walevi, si vijana. Wote waliahidi kumchagua Bwana Kishingo. Bwana mkarimu kuwashinda wapinzani wake. Hamna kampeni iliyomgharimu zaidi kuliko ile ya Bwana Kishingo. Matrela ya utumbuizaji yalizunguka vijijini vyote eneo bunge la Mikalani. Wasanii waliotamba waliwaasa wapigakura kutowachagua maadui wa maendeleo waliompinga Mzee Kishingo. Nyimbo zao zilisheheni sifa tumbi nzima kwake Bwana Kishingo. Kampeni za Sam Kelebela zilijawa semi za ahadi na ufanisi. Alitegemea ulimi wake ulioamba maneno mazito. Maneno yaliyojawa maono. Hakujaribu kuwahonga. La. Hilo kwake lilikuwa kuzitemea mate sera za Kidemokrasia. Mikutano yake ilijaa vijana na kina mama walioona mwenge wa ufanisi kwake. Wengi wa waliomchukia ni walevi na wavivu waliopenda pesa za bure. Bwana Kishingo hakutosheka. Licha ya kuwa meneja wa benki alimuonya dhidhi ya ubadhirifu wa mikopo aliyopokea pale, shinikizo la maajenti wake kufanya hima zaidi kwani Sam alikuwa akiendelea kupaa ilimpa wasiwasi zaidi. Hakuamini kuwa kijana mdogo, alikuwa akimpa hali mgumu. Juhudi zake za kujifanya barobaro hazikufua dafu. Ilhali zilimfanya aonekane amewehuka zaidi. “Huyu mzee yupi anajifanya kijana ilhali joshi lake lilifuka kitambo? Eti kazungumza kwa mtindo wa kufoka,” wafuasi wa Sam walisimanga. Hali hiyo ilimghadhabisha sana Bwana Kishingo. Lakini maajenti wake walimtilia shime zaidi. Hatimaye angeibuka mshindi.
Bwana mkarimu kuwashinda wapinzani wake. Hamna kampeni iliyomgharimu zaidi kuliko ile ya Bwana Kishingo. Matrela ya utumbuizaji yalizunguka vijijini vyote eneo bunge la Mikalani. Wasanii waliotamba waliwaasa wapigakura kutowachagua maadui wa maendeleo waliompinga Mzee Kishingo. Nyimbo zao zilisheheni sifa tumbi nzima kwake Bwana Kishingo.
***** ****** ***** Kipindi cha mwisho kiliwadia. Kampeni za mwishomwisho zilikuwa zikiendelea. Waingereza waliita abra hii the finishing power. Wengine wakaiita final touches. Kukawa kumezuka. Mara kwa Mara wafuasi wa mahasidi hao wa kisiasa walikutana kifahali. Wakizomeana na kupigana vikumbo na masumbwi. Bwana Shadrack Kishingo alijawa wahaka zaidi. Yule mkurugenzi wa Kamati ya uchaguzi aliyekuwapo alihamishwa mara moja hadi eneo lingine. Hii ni baada ya Bwana Kishingo kumpa rushwa ya shilingi laki moja ili kuhakikisha ameushinda uchaguzi huo. Akaletwa mwingine. Huyu aliyeletwa alikataa kuhongwa. Abadan katan. Uchaguzi ungekuwa wenye haki na usawa. No irregularities, alitangaza kwa ujasiri. Kama ilivyokuwa ada kwa maajenti wake, walionenepa na kunenepeana kutokana na vitita vikubwa walivyofaidi, waliipakata nafsi yake. “Usijali Mzee wangu. Ushindi huu unao. Upo shantani mwako wallahi!” Hatimaye siku ya uchaguzi ulifika. Kila mwanamikilani mpigakura alipiga foleni katika vituo vyote eneo bunge hilo. Kura mkononi. Kisha debeni. Kama alivyoahidi mkurugenzi wa Kamati ya uchaguzi, hakukuwa na ishara yoyote ya kadhongo kwa wapigakura. Maajenti waliwekwa mbali na wapigakura huku askari na makarani wa uchaguzi, Wenye macho ya mwewe, wamekaa ange kuzuia wenye raghba ya vurumai. Shughuli ilipokamilika jioni, hesabu zikaanza. Sam Kelebela na wafuasi wake wametulia nyumbani kwake kijijini Mlopo kutazama matokeo. Shadrack Kishingo naye kijijini Bololo, ameshika tama kwa matarajio mbele ya runinga yake ya Sony. Amezingirwa na halaiki ndogo ya wafuasi na maajenti wake. Alionywa na daktari. Ugonjwa wake wa shinikizo la damu utatarika zaidi iwepo angejihusisha na shughuli zitakazompa wahaka au furaha kupita kiasi. Lakini wapi! Maneno hayo yote yalikuwa kama kumpigia mbuzi zeze. Wataraji atacheza densi eti? ****** ******* ****** Saa sita usiku. Shughuli za uhesabu kura zilikamilika. Bwana Kishingo alighaya. Ametazama runinga huku machozi yakimlengalenga usoni. Moyoni, fundo nzito kama nanga lilisheheni. Ameshindwa. Haiwezekani. Maajenti wake walimtazama kwa huruma na walijaribu kumchangamsha kwa kulalama jinsi uchaguzi huo ulivyofanyiwa hila na Sam Kelebela. Punde si punde. Alihisi uchungu uliomkita kifuani na kumchechea pumzi. Aliyatoa macho yake pima. Akapiga ukemi wa uchungu. Waliokuwapo wakaanza kumnyanyua kutoka ardhini alimoanguka. “Shadrack mume wangu usife. Help! Someone call an ambulance,” alipiga kite Bi. Kishingo. “Selema mke wangu…,” alipumua Bwana Kishingo kwa nguvu. Pumzi zikimwishia Mzee wa watu. “Nimeshindwa…I’ve lost everything. Uchaguzi…Madeni…loans. Nitaishi vipi,”alilia Bwana Kishingo. “Relax Shadrack. Usizungumze zaidi,” alilia Bi. Kishingo. “Ondokeni Mzee apate hewa,” aliamuru ajenti mmoja aliyekuwa pandikizi la mtu, akiwasukuma umati uliolizingira gofu la Bwana Kishingo. Simba wa Mikalani yu taabani. Kwa umbali, king’ora cha ambulensi kilisikika. Ving’ora hivyo vilitawaliwa na sauti za shamrashamra ya ushindi wa Sam Kelebela. Ngoma ziliwanda, nyimbo za ushindi zilighaniwa. Mbwembwe za kuusherehekea mwanzo wa miaka mitano waliyomkabidhi kijana wao. Simba wa kizazi Kipya amenguruma milimani… ******
Brian Nzomo ni mwandishi na mwanafunzi wa mawasiliano na uanahabari katika Chuo kikuu cha Kenyatta. Wasiliana naye kupitia anwani ya barua pepe: bryonzoms505@gmail.com
Picha yake Mwanahashima binti Sheikh. Shairi la Mwana Kupona lilitungwa ili kumnasihi jinsi ya kuwa mke mwema. Shairi hili lilitafsiriwa 1934 na Alice Werner na William Hitchens kwa mada ya kiingereza ‘wifely duties’ | Credits: Werner & Hitchens.
Utendi wa Mwana Kupona ni mojawapo ya mashairi yanayojulikana sana katika historia ya Kiswahili. Shari hili lilitungwa na mwanamke aliyejulikana kama Mwana Kupona binti Mshamu Nabhany aliyezaliwa katika mji wa Pate mwaka wa 1810.
Historia ya maisha yake Mwana Kupona imefafanuliwa vyema na wasomi A. Werner na W. Hitchens (1934). Mwana Kupona aliolewa na Mohammed Is-Haq Bin Mbarak mwaka wa 1836. Bwana Mbarak alikuwa na wake wengine watatu na alikuwa mpingamizi wa utawala wa Kiarabu Zanzibar. Alikuwa mtawala wa Siu.
Inasemekana Mwana Kupona alihamia Lamu 1858. Mwaka huo ndio alilitunga shairi hili kwake bintiye Mwanahashimu bint Shee Mataka. Shairi hili lenye beti 102 na urari wa vina na mizani nane kila mshororo, lilikuwa wosia wake Mwana Kupona kwa bintiye na pia wanadada wengine wa enzi hizo za jadi. Ni shairi ambalo limekuwa muhimu sana katika ushairi wa Kiswahili kwani mtindo wake uliigwa na washairi wengine kama Said Karama(Wosia wa baba) na Shabaan Robert( Hati na Adili).
Shairi hili pia limewapa fursa wasomi wa Kiswahili lugha kupambanua baadhi ya vipengee muhimu vya Lahaja za Kiswahili. Lahaja ya Kiamu imetumiwa sana katika shairi hili ambalo lilipooandikwa, hati yenyewe ilikuwa ya Kiarabu. Hata hivyo kutokana na utafiti faafu ya Werner na Hitchens(1934), shairi hili lilipata hati ya Kiroma ambayo ni rahisi kusoma kwa wasomi wa kisasa.
Shairi hili pia limewapa fursa wanahistoria kuchanganua masuala kadhaa ya historia ya mwambao wa Pwani ya Afrika Mashariki katika enzi za Kisultani. Masuala ya kijamii kama vile dini, utabaka na mahusiano ya wanaume na wanawake katika jamii yameangaziwa vyema Kabisa. Fasihi ni kioo cha jamii, kwa hivyo kupitia shairi hili, tutaona jinsi jamii ya karne ya kumi na tisa ilivyoishi.
Senkoro (2011) anapambanua baadhi ya fani zionekanazo katika shairi hili.
Beti ya 1- 25. Shairi hili linamuasa Mwanahashamu awe mwadilifu kwake Mungu, awe mwaminifu kwake, asiwe mmbeya wala asijidunishe kwa macho ya jamii. Maudhui ya dini(Kiislamu) yanajitokeza vyema hapa. Pia tunapata taswira ya kuwa mtunzi alikuwa wa tabaka la juu na kuwa kulikuwa na ubaguzi wa kitabaka enzi hizo. Beti la ishirini kwa mfano:
Sitangamane na watumwa, Ila mwida wa khuduma, Watakuvutia tama, Labuda nimekwambiya…
Tunaelewa kupitia ubeti huu kwamba watu wa tabaka la juu hawakufaa kutangamana na watumwa ila tu kwa kuwapa masharti ya hapa na pale. Swala la dini lajitokeza katika ubeti wa tano na sita:
Ukisa kulitangaza, Ina la mola muweza, Basi tuombe majaza, Mngu tatufikiya,
Mwana Adamu si kitu, Na ulimwengu si wetu, Walau hakuna mtu Ambao atasaliya…
Beti 26-36 Zinaangazia kwa urefu nafasi ya mke katika ndoa. Hapa ndipo utata hujitokeza. Ya kuwa mke hafai kujibizana na mumewe “…akinena, simjibu Itabidi kunyamaa...” (Ubeti 28) Mke anapaswa kumpa mumewe chochote “…Atakalo simukbini” (Ubeti 29) Mke anapaswa kumwaga na kumpokea mumewe kwa njia stahili. Usiku mke anapaswa kumpapasa mumewe, kumpepea hewa, kumkanda mwili na kumsinga. Beti za 35 na 36 zinasema:
Mtunde kama kijana, Asiojua kunena, Kitu changalie sana, Kitokacho na kungiya…
Ni jambo ambalo limewaghasi wengi sana kumwachia mungu maovu ambayo huenda mwanamke katika jamii ile angetendewa na mumewe. Shairi hili linaendelea kuwa mwanamke alipaswa kumsifia mumeye kwa watu wengine, ampendezeshe na amnadhifishe mumeye. Mwanamke anaonywa kuwa iwepo atamghasi mumeye, atahukumiwa na mungu hadi jehanamu na ataikosa nafasi ya kuishi peponi.
Beti 37-56 zinamlenga mwanamke kujinadhifisha kwa ajili ya mumeye. Usafi, kuvaa vizuri, kujipamba, kuomba ruhusa kwake mume anapotaka kutoka, kutozungumza na watu njiani , aridhike na anachopewa na mumeye na asifunue buibui lake ovyo.
Mwanamke anaonywa kuwa iwepo atamghasi mumeye, atahukumiwa na mungu hadi jehanamu na ataikosa nafasi ya kuishi peponi.
Ubeti wa 44 unasema:
Ukutiwapo kutoka, Sharuti ruhusa taka, Uonapo meudhika, Rudi na kuiketiya…
Ubeti wa 36 na 41.
Nawe ipambe libasi, Ukae kama ‘arusi, Maguu tia kugesi, Na mikononi makowa…
Pete sitoe zandani, Hina sikome nyaani, Wanda siwate matoni, Na nshini kuitiya…
Beti 56-66 zinaangazia kwa urefu jinsi mwanamke alivyofaa kuishi na wengine katika jamii. Alifaa kushirikiana na wengine na kuwapenda bila kuangazia hadhi zao(ambayo ni kinaya kwani alitaja kuwa watawala hawakufaa kutangamana na watumwa).
Beti 67- 102 ni dua yake Mwana Kupona kwa bintiye na Waislamu wote kwa ujumla. Dua lenyewe linawalenga wanawake wapate kulinata shairi hili na wosia uliotolewa.
Wosia huu hata hivyo una utata katika jamii ya kisasa. Baadhi ya mawaidha yaliyotolewa hayawezi kumwingia akilini mwanamke wa kisasa. Mengiyo yatafutiliwa mbali kama utumwa. Mijadala imezuliwa kuhusu nafasi ya mwanamke katika jamii ya enzi hizo na jinsi dini ilivyopata nafasi murua katika ndoa za jadi. Je, mwanamke wa janibu hizo alikuwa amesenea sana na kutumikwa kama chenzo cha kuwapumbaza wanaume? Alikuwa hana uhuru ama vipi?
Hizo tu ni baadhi ya mijadala inayozuka katika shairi hili. Hivyo kulifanya shairi ambalo lina manufaa mengi kwa usomi wa fasihi, historia na isimu za lugha iliyotumiwa.
Senkoro (2011). Fasihi. Daresalaam
A. Werner & W. Hitchens.(1934). Mwana Kupona.London: Azania press.
Evening was here and my main part of the feature story was done. I thanked the staff and got into my car. The orange orb of sunset had already beautified the twilight in a magnificence I had never seen before. |credits: Bright News.
“You have an appointment with Dr. Masinde ten minutes from now…” the secretary at the reception said politely. I smiled back at her and nodded. I waited at the bench at the corner of the room, absent-mindedly thinking about the silly questions I would ask in this interview. An interview for a low rate newspaper with the famous psychiatric consultant Doctor Abel Masinde of the Kawangwara mental asylum.
Still lodged in my thoughts, I felt a powerful pair of arms clutch me. And there she was. A young maiden, barefooted with kinky ruffled hair and a wild expression on her pretty face. She roared wildly as she sat on my lap and pinned herself on me with a powerful grip. I was powerless and horrified at the same time. What was happening? I wondered. Her grip was so firm and her frame so rock hard that I felt I had been possessed by a demon.
I was not a superstitious man at all. Never been. But still the human mind is an interesting one. It tries to be rational as long as the factors of fear don’t come on one’s way. But once they do, those weird thoughts you set aside as irrational or surreal, become unearthed and begin haunting you.
Three male nurses rushed in and managed to get her from me. Though with difficulty because I suffered her scratches and kicks. I could see the male nurses struggle to return her to the patients’ rooms. One apologised and left. From the corridor, I could hear her scream. “Let me go back to my love!” “I love him. My love please take me with you…” She screamed this in Swahili clearly a Coastal accent. I just shrugged and awaited my appointment. I wondered how the staff here survived to keep such bellicose patients calm.
**** ***** *****
After the interview, I learnt that the maiden’s name was Farida. A girl of nineteen who was brought here by her uncles from Malindi. It was said that her aggressive outbursts that came from nowhere were too strong and even adults had a difficult time handling her. All these had began after her KCSE examinations which she passed very well. She would wake up in the middle of the night and scream in some unknown tongue. Rumours then abounded that she was possessed by a djini. The family had to get rid of her. She was a potential danger to the community not only the family.
Evening was here and my main part of the feature story was done. I thanked the staff and got into my car. The orange orb of sunset had already beautified the twilight in a magnificence I had never seen before. I drove home along the ghost tarmac to Nairobi. Some sensuous soul music blaring out smoothly from the radio. I was driving calmly and upon gazing at the front mirror, my blood fizzled with fear that I almost ran into the trees on the side of the road. “Jeeezusss!” I screamed. And hit the brakes instantly.
Breathing heavily, my heart racing , I saw her at the backseat of my car. “Farida! What are you doing here? And how did you…” “Shhhh!” She grinned at me with her white as pearl teeth. “Why does my love want to leave me?” She crooned in a soft alluring Coastal accent. I was perplexed. What was she saying? And how should i be even here talking to a mad girl. “Baby. I love you…” She threw her arms over me and grasped me tightly. I couldn’t move. I was too shocked to fathom the magnamity of the events unfolding.
She let go. Darkness was now falling and the sky was now dressing itself in a Cimmerian armor. She crossed over to the front seats and snuggled beside me. Her kinky hair brushing my chin. She then unclasped the button of her hospital dress from her shoulder and began stripping it off. My mouth now ajar, I wondered what was happening.
“What are you doing? Are you sick in the head?” Of course she was sick in the head. But she was not listening. She took it off. And sat on my lap naked as she was born. What’s wrong with me? I judged myself harshly. Why can’t I just get away from this madness? But to where. The road ahead was too dauntingly long and darkness had set in. Who in their right mind would run along a ghostly road in the darkness? That haunting darkness out there could not be empty. I was not a superstitious man at all. Never been. But still the human mind is an interesting one. It tries to be rational as long as the factors of fear don’t come on one’s way. But once they do, those weird thoughts you set aside as irrational or surreal, become unearthed and begin haunting you.
But here I was. Stuck in the car with this mad girl. And now she was planting her cold kisses on my face and I wasn’t doing a damn thing. I pushed her from me when she began unbuttoning my shirt. She sat on top of me again and I grew livid.
The crickets outside were now filling the misty air with their chilling symphonies. And a bat flapped its wings on the roof of my car. I tried to open the doors to my car for there was no way I would convince the mad girl whom I didn’t know how she got there in the first place- to get back. She may grow violent and aggressive. I was not ready to handle such a situation.
Surprisingly, she was calm. She smirked when I tried to force the door open. “F**k! ” I cursed. The door isn’t just opening. I turned and looked at her. My pulse now racing in frigid fear. This isn’t happening, I tried to convince myself. But the door wasn’t opening. I tried to shout. “Help! Help! Someone Help! ” But she just cackled into a musical laughter that rhymed with the malevolent ambient sounds. The bat flapping And cricket sounds intensified. The car’s temperature dropped rapidly and the radio stammered in a terrorsome manner.
“Come here honey. Don’t be scared of me,” Farida said now clutching my arm strongly. A strong grip that I could not unshackle myself from. Her lips became thicker and redder like a sliced beet. Her jaws pulsated with beastly rage. Then her eyes. Like that of a nefarious owl, bore into mine. I am dead. My brain screamed. She came atop my lap and glared at me with her now hellion visage. She revealed a milky set of sharp and long canines that resembled ivory. I lay there and willed myself dead. The terror too much to bear. She kissed me. A saccharine kiss I would say. Then raised her face slightly. Before digging her teeth into my fleshy nape at the neck. Aaahhhhhhhhhhhhh!!!
I woke up drowned in my own perspiration. Oh holy f**k! It was a premonition. I wanted heavily and arose from bed. My heart still pounding tremulously. I washed my face at the bathroom and went to the kitchen to drink some water.
I then made some coffee and sat at the sitting room watching some late night movie. A comical movie enough to relax my weared out brain. But then the window lattice was poked. I shuddered in fear again. Am I dreaming again? I crept to the window and peered outside. Nothing unusual. Just the rustling of the palm fronds as the cold nightly gust swept by. The trees whistled. Making my fears more bloated. No! I said to myself. Let me sleep. Let me sleep.
I got back to bed and lay beneath my covers and hoped silently that such does not exist. I tried to assure myself that I had been watching too many gothic movies of late and reading quite a lot of medieval fantasy novels with vampire characters. Such doesn’t happen. I assured myself. It doesn’t. Never! Africans don’t believe in such things. ” Or do they? ” came an opposing thought. I discarded it away.
The night now became silent. But my eyes could no longer go into a daze. I woke up and went by the window. The sky now darker than before as a rain cloud hung above the city that never winks an eye.
Thomas Gray. English scholar and poet who penned the poem ‘Elegy written in a country churchyard ‘ in 1750s. His famous poem was written in spectacular traditional form of English poetry guided by the Iambic pentameter. | Photo credit: Bright News.
My lady, whisper low and hear my plea… ~Sparrow, Confession.
This darkened raiment of the burnished sun ~Shakespeare, The Merchant of Venice.
Traditional poetry has always seemed like a brain-splitting form of artistic poetry owing to the strict codes and rules guiding meter and rhythm. Many have also departed from this forms of artistry, and endeared themselves to simpler poetic forms as a path of expression. Not that this is bad, but there is a certain aesthetic and spectacular art that is evoked by maintaining oneself to the rules that govern a certain poetic form. Rules may sound strict and conforming to them might seem like a violation of free art, but many a time, an artist loves challenges. Overcoming those challenges and evoking an expressive ability within the confines of that challenge, is all thrilling to the poet or any artist for that matter. And many a times, an artist who expresses himself while overcoming a coded challenge, produces a superb piece of art.
Traditional poetry was very much coded within confines of linguistical rules and phonetic constrictions. Many 15th and 16th century poets like William Shakespeare, William Woodsworth, John Milton, Thomas Gray and John Donne wrote verses that were metered. The most popular at the time was the Iambic pentameter.
Iambic pentameter is a line of poetry written in alternating stressed and unstressed syllables totalling to ten syllables a line. One unstressed syllable and another stressed syllable made up an Iamb or Iambic foot. Five iambic feet therefore made up a line thus the name Iambic pentameter (pent meaning five). Other iambic forms included the Iambic tetrameter (four iambic feet) and Iambic hexameter (six iambic feet). But the Iambic pentameter was the most common poetic form used in traditional poetry.
Iambic pentameter is a line of poetry written in alternating stressed and unstressed syllables totalling to ten syllables a line. One unstressed syllable and another stressed syllable made up an Iamb or Iambic foot.
Stressed and unstressed syllables.
Where do we stress certain syllables in the English language?
In a two syllable noun or adjective , the stress falls on the 1st syllable.
If a word ends with -al, -cy, -ty, -gy, or -phy, it is placed three syllables from the last one.
If a word ends in -ic, -sion, or -tion. It is placed to the syllable next to the last syllable.
If it is a two syllable verb or proposition, it is placed on the second syllable. E.g Above. A’ bove .
Dissecting an Iambic pentameter line.
Here is a verse from the poem Confession by Katherine Sparrow. The unstressed syllables shall be labelled in regular font and the stressed one will be in bold font and capitalised.
My lady, whisper low and hear my plea
my LAdy, WHISper LOW and HEAR my PLEA. (5 feet, 5 feet)
For well I know thine hand hath been secured
for WELL I KNOW thine HAND hath BEEN seCURED (5 feet, 5 feet)
One can clearly see how the stressed and unstressed syllables play. This rhythm makes it easier to express these poems by speech. A common use of such lines was in Shakespeare’s dramas. Look at this line for example from the Merchant of Venice.
My ships come home a month before the day.
my SHIPS come HOME a MONTH beFORE the DAY. (5 feet, 5 feet)
Bring me a man whose skin is light and fair
Born from the coldest regions of the North.
bring ME a MAN whose SKIN is LIGHT and FAIR.
born FROM the COLDest REgions OF the NORTH.
You can see how the rhythm plays in alternate form. Unstressed then stressed. Five feet of this game then creates a line totalling to 10 syllables. A very interesting form of English poetry if you ask me. It just takes practice to advance in it and make it easier. Rules can be broken of course and contractions can be made to accommodate meter. But Iambic pentameter remains one of the most iconic poetic forms of English poetry.
Read as many poems written in this form and get the concrete idea of how beautifully it works. Do consistent practice in writing in this form and see how the magic turns out. Many factors such as rhyme scheme come to play when writing the poem in this form but it just takes artistic ability and practice. Try it and see.
Here are two verses from one of my favorite poems written in 1750s by Thomas Gray. The poem Elegy written in a country churchyard. It is written in Iambic pentameter form. Read it and try to deduce the stressed and unstressed syllable alternating play.
The curfew tolls the knell of parting day,
The lowing herd wind slowly o’er the lea,
The plowman homeward plods his weary way,
And leaves the world to darkness and to me…
Full many a gem of purest ray serene,
The dark unfathom’d caves of ocean bear,
Full many a flow’r is born to blush unseen,
And waste its sweetness on the desert air…
The words ‘flower’ , ‘over’ and ‘unfathomed’ have been contracted to accommodate meter. The words in the poem can now be taken as one syllable instead of two. Here the poet is able to stick to the rules of meter by breaking a grammatical rule. And that is allowed in poetry. Not just English. But all languages. And that is the beauty of art.
I will be trying out this poem and once I pen it down, I’ll post it and leave it for you to judge. Here is the poem I have done in Iambic pentameter. A two verse poem;
DESPAIR.
Treading the lair of dark despair tonight, The mission’s scary, brims mine heart with fright, The dolemt burden that life is, grips me tight, The dent of rue weakens me, I can’t fight…
Those times, I recall, when despair chimes, Beneath her wicked boots I fall, her flames, Consume my heart with greed, my joy sublimes, Again, the cursed seed, grows_misery rhymes …
~Bryan Nzomo
Try yours too. Remember practice makes perfect.
Brian Nzomo is a Communications and media student at the Kenyatta university. He is a writer and poet. Contact him via Email: bryonzoms505@gmail.com or Brian Nzomo in Facebook.